# Doğrulama, Köken ve İtibar

Bir yapay zeka eğitim verisi için kitle kaynaklı bir platform olarak Reppo, şu konularda güçlü garantilere ihtiyaç duyar **özgünlük, izlenebilirlik ve hesap verebilirlik**.

Reppo V2’de içerik doğrulama şu şekilde ele alınacak: **Reppo Agent** ile birlikte **Reppo’nun stake etme mekanikleri**. Bu, katkıda bulunanları, içeriği ve veri kümelerini birbirine bağlayan, aynı zamanda datanetler için bir itibar sistemi getiren yerel bir doğrulama akışı oluşturur.

Amaç basittir: verinin nereden geldiğini, onu kimin sağladığını, nasıl performans gösterdiğini ve hangi datanetlerin sürekli olarak yüksek kaliteli çıktılar ürettiğini doğrulamayı mümkün kılmak.

***

#### Doğrulanabilir Veri Kökenine Duyulan İhtiyaç

Yapay zeka eğitim verisini kitle kaynaklı olarak toplamak hem fırsatlar hem de riskler getirir. Açık katılım modeli küresel ölçek ve çeşitlilik sağlar, ancak aynı zamanda şu gibi zorlukları da beraberinde getirir:

* **Veri özgünlüğü** — gerçek insan veya kurumsal katkıları yapay zeka tarafından üretilmiş ya da intihal edilmiş verilerden ayırt etmek.
* **Kalite hesap verebilirliği** — katkıda bulunanların gönderdikleri verilerin doğruluğu ve bütünlüğü konusunda sorumlu tutulabilmesini sağlamak.
* **Atıf ve itibar** — model performansını artıran yüksek kaliteli veri için katkıda bulunanlara kredi vermek.

Reppo büyüdükçe, protokole yerleşik bir güven katmanına ihtiyaç duyar. Dış bir doğrulama ağına güvenmek yerine Reppo, gönderimleri doğrulamak ve piyasa katılımcılarını zaman içinde puanlamak için kendi ajan katmanını ve stake tabanlı teşvikleri kullanır.

***

#### Doğrulama Reppo’da Nasıl Çalışır

İşte Reppo’daki planlanan doğrulama akışı:

**1. Katkıda Bulunan Kimliği ve Onboarding**

Reppo’daki her katkıda bulunan veya yayıncı, bir cüzdan ya da kurumsal kimlik bilgisi gibi zincir üstü bir kimliğe bağlıdır. Bu kimlik, itibar, gönderimler ve ödüller için temel referans haline gelir.

**2. Veri Gönderimi ve İçerik Hashleme**

Bir katkıda bulunan her veri gönderdiğinde (ör. görseller, metin, anotasyonlar, ses veya model çıktısı), gönderim şu şekilde hashlenir: **içerik özeti** (`H_c`).\
Bu özet, depolama konumundan bağımsız olarak o veri parçasını benzersiz şekilde temsil eder.

**3. Reppo Agent Doğrulaması**

şu **Reppo Agent** gönderilen içeriği ve ilişkili meta verileri değerlendirir. Datanet tasarımına bağlı olarak bu; köken kontrolleri, biçim kontrolleri, politika kontrolleri, yinelenme tespiti ve göreve özgü doğrulama kurallarını içerebilir.

Sonuç, bir gönderimin geçerli, kullanılabilir ve aşağı yönlü kürasyon ve paraya çevirme için uygun olup olmadığını belirlemeye yardımcı olan, protokole yerleşik bir doğrulama sinyalidir.

**4. Stake Tabanlı Doğrulama**

Reppo’nun stake etme mekanikleri bu doğrulama akışının üzerine ekonomik bir katman ekler. Yayıncılar ve oy verenler sermayelerini risk altına koyar ve bu stake güven modelinin bir parçası haline gelir:

* Yayıncılar veri gönderirken sermayelerini riske atar.
* Oy verenler veriyi kürate ederken, sıralarken ve doğrularken sermayelerini riske atar.
* Datanet sahipleri kendi piyasaları içinde katılım kurallarını ve kalite eşiklerini tanımlar.

Stake davranışa bağlı olduğundan, ağ yalnızca etkinliği değil, aynı zamanda **güvenilir etkinliği**.

**5. Doğrulama ve Aşağı Yönlü Kullanım**

Veri tüketicileri, model geliştiricileri veya denetim çerçeveleri bağımsız olarak şunları doğrulayabilir:

* İçerik özeti, gönderilen varlıkla eşleşir.
* Gönderim, Reppo Agent’ın doğrulama kurallarından geçti.
* Katkıda bulunanın katılım geçmişi zincir üzerinde kaydedildi.
* Datanet’in geçmiş kalite ve kürasyon sinyalleri çıktıya duyulan güveni destekler.

Bu, katkıda bulunan → datanet → veri kümesi → aşağı yönlü tüketici şeklinde yerel bir güven zinciri oluşturur.

***

#### Datanet İtibar Sistemi

Reppo’nun stake etme mekanikleri yalnızca katılımı güvence altına almakla kalmaz. Aynı zamanda bir **datanetler için itibar sistemi**.

Zamanla datanetler şu sinyaller temelinde itibar kazanır:

* **Doğrulama kalitesi** — gönderilen içeriğin ajan kontrollerinden ve aşağı yönlü incelemeden ne kadar güvenilir şekilde geçtiği
* **Kürasyon kalitesi** — oy verenlerin faydalı, yüksek sinyalli verileri ne kadar doğru şekilde öne çıkardığı
* **Katılımcı kalitesi** — o datanet içinde aktif olan yayıncıların ve oy verenlerin geçmiş performansı
* **Ekonomik performans** — ücret üretimi, paraya çevirme sonuçları ve tekrar eden talep
* **Uyuşmazlık ve başarısızlık oranları** — düşük kaliteli, yinelenen veya geçersiz içeriğin piyasaya ne sıklıkla girdiği

Güçlü bir datanet itibarı, alıcıların hangi piyasaların sürekli olarak güvenilir veri ürettiğini anlamasına yardımcı olur. Ayrıca daha yüksek kaliteli datanetlerin daha iyi katkıda bulunanları, daha iyi kürasyonu ve daha fazla talebi çektiği bir geri bildirim döngüsü oluşturur.

***

#### Reppo’nun Yerel Doğrulama Modelinin Faydaları

| Özellik                          | Açıklama                                                                                            |
| -------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **Protokole yerleşik doğrulama** | Doğrulama, harici altyapıya bağlı olmak yerine Reppo’nun kendi iş akışı içinde ele alınır.          |
| **Stake destekli güven**         | Doğrulama ve kürasyon, yalnızca pasif onaylarla değil, ekonomik stake ile desteklenir.              |
| **Datanet itibarı**              | Her datanet, kalite, sonuçlar ve geçmiş performansa dayalı ölçülebilir bir itibar geliştirir.       |
| **Kurcalamaya dayanıklılık**     | İçerik özetleri, zincir üstü katılım ve kaydedilmiş sonuçlar gönderimleri denetlenebilir kılar.     |
| **Ölçeklenebilir koordinasyon**  | Reppo, ajan tabanlı kontrolleri piyasa tabanlı kürasyonla birleştirerek doğrulamayı genişletebilir. |

Bu, özgünlük, kredi ve hesap verebilirliğin doğrudan protokole işlendiği, kendi kendini güçlendiren bir veri ekonomisi oluşturur.

***

#### Reppo.ai’nin İtibar Grafiği ile Entegrasyon

Reppo.ai’de itibar yalnızca etkinlikle ilgili değildir. Aynı zamanda **veri bütünlüğü, doğrulama başarısı ve piyasa performansı**.

Bu çerçeve şunlara besleme yapabilir:

* **Katkıda bulunan güven puanları** — yüksek bütünlüklü katkılara daha fazla ağırlık vermek
* **Datanet güven puanları** — alıcıların en güvenilir piyasaları belirlemesine yardımcı olmak
* **Veri kümesi soyağacı takibi** — ham gönderimden son veri kümesine kadar izlenebilirliği iyileştirmek
* **Ödül sistemleri** — sürekli doğrulanmış, yüksek kaliteli iş için daha güçlü teşvikler sağlamak

Zamanla bu, Reppo’nun düşük sinyalli olanlardan yüksek kaliteli katkıda bulunanları ve yüksek kaliteli datanetleri ayırt etmesini sağlar; böylece platform güvenilir eğitim verisi için daha güçlü bir kaynak haline gelir.

***

#### Yol Haritası ve Gelecek Yönü

Yerel doğrulama modeli şu anda **araştırma ve tasarım aşamasında**.\
Odak alanlarımız şunları içerir:

* **Ölçeklenebilirlik:** Reppo Agent kontrollerini yüksek hacimli veri hatları boyunca genişletmek
* **Gizlilik:** Doğrulama ve denetlenebilirliği korurken katkıda bulunanın gizliliğini korumak
* **Teşvik uyumu:** Doğrulama kalitesini katkıda bulunan ödülleri ve datanet itibarı ile ilişkilendirmek
* **Yönetişim:** Datanet düzeyindeki itibarın nasıl ölçüldüğünü, güncellendiğini ve ağ genelinde nasıl görünür kılındığını tanımlamak

Bu, aşamalar halinde devreye alınacak; iç doğrulama iş akışlarıyla başlayacak ve Reppo.ai genelinde daha görünür datanet itibarı ve güven sinyallerine doğru genişleyecektir.

***

#### Daha Geniş Vizyon

Nihayetinde amaç yalnızca veriyi kitle kaynaklı toplamak değildir. Amaç **kaliteyi ve güvenilirliği artırmaktır** ölçekte yapay zeka eğitim verisinin.\
Reppo Agent doğrulamasını stake tabanlı itibarla birleştirerek Reppo, her katkının denetlenmesinin daha kolay olduğu, her piyasanın değerlendirilmesinin daha kolay olduğu ve her yüksek kaliteli datanetin güvenilirliğinin daha kolay sağlandığı bir köken katmanı oluşturabilir.

Bu, Reppo.ai üzerinde eğitilen yapay zeka modellerinin yalnızca güçlü değil, aynı zamanda daha şeffaf, denetlenebilir ve güçlü ekonomik teşviklerle uyumlu olmasını sağlar.
